Проекты Важно удмуртский календарь Айкай Ашальчи Оки www.finnougoria.ru УдГУ Дмитрий Загребин Fashion club Анастасия Чушьялова Денис Корнилов музей П. И. Чайковского Вячеслав Цветной Вормон Нунал 9 мая Кумышка и Клаудиа МАФУН ГЕРБЕР Инвожо Андрей Ураськин Чипчирган Polina Kubista Марк Юсим Гудырикошкон
Календарь. . ТУЛЫСПАЛ (ФЕВРАЛЬ)
Ваша оценка:
ТУЛЫСПАЛ (ФЕВРАЛЬ)
Главные Даты.
21-ти тулыспал – анай кыллэн калыккуспо нуналыз.
Анай кыллэсь нуналзэ пусйыны кутскизы ЮНЕСКО огазеяськонлэн чектэмезъя 2000 арысен, дуннеысь калыкъёслэсь кылзэс, сям-йылолъёссэс утён но азинтон вылысь. ЮНЕСКО-ысь онерчиослэн ивортэмзыя, дуннеысь 6 000 кылъёс полысь жыныез матысь дыре берпумети вераськисьсэс ыштыны быгатозы. Тужгес но волмемын 7 «дунне» кылъёс – англи, испан, араб, зуч, фрунцуз, немец, португали. Соос трос улосъёсын пумисько. Китай, хинди но урду кылъёс но валтисьёсыз полы пыро, но калыккуспо вераськонын шер кутисько. Тодосчиослэн верамзыя, 100 арскын 3 000-ысен 6 000-озь кылъёс ышыны быгатозы. 100 000-лэсь трос адями гинэ вераськизы ке, утьыны быгатозы анай кылзэс. Туннэ бырон калэ вуэмын 400 кылъёс. Соосын верасько арлыдоос гинэ. Кылсярысь, Уйпал Америкаын канса но чинук кылъёсын 20-лэсь ожыт адямиос верасько.
28-ти тулыспал – «Калевала» карел-финн эпослэн нуналыз.
Та нуналэ котькуд ар Финляндиын но Карелиын шулдыръяськонъёс ортчо. Мылкыд карисьёс тунсыко диськут дасяло, сое дисяса ортчо урамъёсти, яке эпосъя пукто пичи возьматонъёс. Калевала гожтэмын вашкала дауръёсы. Эпосэз улзытон бордын трос ужаз тодосчи но кылбурчи Элиас Лённрот (1802–1884), со быгатиз, эпослэсь люкетъёссэ огазеяса, 1835 арын сое нимысьтыз книгаен поттыны. Эпос бадзым юрттэт луиз финнъёслы асваланзэс жутыны но азьлапал улонзы сярысь малпаськыны. Уго та бадзым эпической кырзанын туж муресь малпанъёсыз вань. Калева выжыысь адямиос улонын зечез понна нюръясько. Эпослэн одигез валтись героез – Вяйнямцйнен пересь. Со котьмар лэсьтыны быгатэ, пыж лэсьтэ, чорыга, кантеле крезь лэсьтэ. Со туж усто крезеныз шудэ но кырза. Аслаз тункыланы быгатэменыз со зеч гинэ визьма ушъяськись но шоккес Йоукахайненэз. Сьцд кужымъёсын нюръясько Лемминкяйнен но Куллерво геройёс но. «Калевала» данъяське югыт улонлы оскытись, мылкыдэз жутись чуръёсыныз. Эпос синмаськытэ узыр кылыныз, яркыт пиштись образъёсыныз. Туннэ нуналлы Калевала берыктэмын 50-лэсь трос пцртэм кылъёсы. Нош удмурт кылын нимысьтыз книгаен поттыны дасяз Анатолий Уваров.
20-ти тулыспал 2008 ар – Авиатор клубын нырысетизэ удмурт позыръяськон ортчиз, радъямын вал удмурт караокея нырысетиез чемпионат.
Аспортэмлыко чошатсконэ пыриськыны мылкыд карисьёс трос – токма уг шуо: удмуртъёс - кырзаны яратись калык. Озьы асьсэлэсь учы выллем чирдыны быгатэмзэс возьматэмез потиз 6 командалэн: «Кельыт мылкыд» – «Мынам Удмуртие» телерадиокомпаниысь журналистъёс, «Галкин но компания» – Удмурт кун университетысь филология факультетысь студентъёс, егитъёслэн «Шунды» огазеяськонысьтызы егит пиос, «Малпан» ансамбль, Дмитрий Загребин но Пичи Пурга ёросысь Брангуртысь вуэм куноос.
Кырзасьёслэсь быгатонлыксэс эскериз сиё-дано жюри – Светлана Кибардина, Надежда Уткина, Светлана Белых но Александр Катков.
Нырысь котькудиз команда чошен кырзаз. Собере – командаысь одигез гинэ, нош эшъёсыз эктисьёслы пормытскылизы. Со сяна, кырзанэз сурдопереводэн валэктоно на. Озьы «Мынам Удмуртие» телерадиокомпаниысь егит журналист Руслан Нуриахметов учкисьёсты турнаны но дышетиз, италмаслы но пормытскылиз. Ньылетизэ кырзанэз быдэстон понна командаысь одигез кырзаз, нош эшъёсыз солэсь микрофонзэ тунсыко амалэн возизы. Шуом, Брангуртысь казакпиос микрофонэз бамъёсынызы пачкатизы - чапак «Рабочий но колхозница» памятник выллем.
Чошатсконэ зырдыт пыриськизы «висисьёс» но, эсьмаса, командаослэн куаразы но дырын-дырын оз кылиськылы - сокем юрттиськизы учкисьёс.
Конкурслэн пумаз вуиз кык команда: «Малпан» ансамбль но брангуртъёс. Ваньзы усто кырзазы-эктизы, асьсэды сцена вылын кельышлы возизы. (Коштан луэмед потэ – кырза // Удмурт дунне. 22-ти тулыспал 2008 ар)
4-ти тулыспал 1915 ар
потиз удмурт кылын нырысетиез газет - «Войнаысь ивор».
4 тулыспал 2005 ар
«Удмурт дунне» газетын ужасьёс пусйизы юбилейзэс. Газетлэн нырысети номерез потэм дырысен ортчиз 90 ар.
5-ти тулыспал
ворсдкем нуналзэ пусъе удмурт ужрадъёсты нуись Семён Семёнов (1986)
7-ти тулыспал
вордскем нуналзэ пусъе бесерман крезьёсты быдэсъясь Маша Корепанова (1984)
12-ти тулыспал 2009 ар
нылпи творчествоя юрт дорын усьтэмын Афган но мукет пось интыосын мынэм ожъёсысь берытскемтэ солдатъёслы памятник
13-ти тулыспал 2009 ар
Эктом.ru огазеяськон егитъёслэн юртазы «Por-odo жыт. Yaraton-yaraton» нимо ужрад ортчытиз.
13-ти тулыспал 1919 ар
Ижкарын кылдиз нылпиос понна элькун библиотека.
15 тулыспал 1989 ар
Афганистанысь поттэмын берпуметиосыз совето ожгарчиос
16-ти тулыспал 1918 ар
Малмыж уездысь (али Ува ёрос) Выль Мултан черкогуртын усьтиськиз удмурт дышетисьёсты дасянъя семинария. 1936-ти арын со луиз педучилище, 1944 ти арын выжиз Увае.
16-ти тулыспал 2007 ар
«Чеберина -2006» Надежда Чернова (Яковлева) пыриськиз Карелиын ортчем «Уйпал кизили» («Звезда Севера») конкурсэ. Отын кыкети Инты басьтиз, солы сётизы «Уйпал ворекъян» ним.
16-ти тулыспал
вордскем нуналзэ пусъе Удмурт театрысь артист Алексей Ложкин (1977)
17-ти тулыспал 2005 ар
Дэри ёросысь Подшивал гуртысь «Марзан» ансамбль «Нылкышно мадёнъёс» нимо компакт-дискезлэсь презентацизэ ортчытиз. Отчы пыртэмын гуртысьтызы удмурт но зуч кырзанъёс. Нош нырысетизэ «Ой, тол тола» дисксэс дасязы 2002-ти арын.
20-ти тулыспал
вордскем нуналзэ пусъе удмурт эстрадаысь кырзась Анатолий Эркишев (1981)
21-ти тулыспал 2006 ар
Феодосия Тубылова кивалтэм улсын Пичи Пурга черкогуртын усьтиськиз «Инос» удмурт огазеяськон. Отчы пыриськизы удмурт кылэз яратись но сое азинтыны сюлмаськись азьветлисьёс
21-ти тулыспал 2008 ар
нырысьсэ Виктор Цойлэн кырзанъёсыз чузъяськизы удмурт кылын – соосты быдэстизы Брангуртысь песянайёс филармониын анай кыллэн нуналызлы сизем ужрадын
23-ти тулыспал – 4-ти южтолэзь 2009 ар
Сочиын ортчиз егит кырзасьёс полын VI-тиез «Союз талантов России 2009» нимо калыккуспо фестиваль. Отын Ирина Чушъялова кыкети инты басьтиз
24-ти тулыспал 2007 ар
Камсьор удмуртъёслэн огазеяськонзы кылдиз
27-ти тулыспал 2005 ар
Удмурт театрын ортчытэмын «Инву утчан гур" ("Мелодия небесной росы") нимо ужрад. Со сиземын вал вашкала крезьгур инструментэз – крезез – улзытон бордын 15 ар чоше тыршеммылы.
27-ти тулыспал 1926 ар
лыдзисьёс доры вуиз «Кенеш» журналлэн нырысети номерез
27-ти тулыспал 1923 ар
Ижкарын усьтиськиз Удмурт клуб. Татын портэм кружокъёс ужазы. Соос инъет кылдытизы удмурт искусствоез азинтыны
28-ти оштолэзь 1974 ар
Удмуртиысь культурая колледжын кылдиз эктонъя но кырзанъя «Зангари» ансамбль
28 оштолэзь 2009 ар
Сыктывкарын кылдытэмын финн- угор журналистъёслэн калыккуспо огазеяськонзы.
29-ти тулыспал 2008 ар
нырысетизэ чузъяськиз Электроники диджейёслэн «Ярати мон тонэ» кырзанлы удмурт ремикссы


Комментарии
«Удмурт кенеш» огазеяськонлэн исполкомезлэн езчиосыз, 2-ти тулыспалэ ортчем кенешонын, со дано нимез кылтодосъя докторлы, профессорлы Василий Ванюшевлы но элькунысьтымы калык артистлы Геннадий Бекмановлы сетыны пуктизы.
ТРК «Моя Удмуртия»